Fresco van Giotto
Het feest van de Doop van de Heer ligt in het verlengde van de Openbaring van de Heer, sluit de tijd van Kerstmis af en vormt de overgang naar de tijd door het jaar.
Een trinitaire openbaring
Terwijl Johannes Jezus doopt op de oever van de Jordaan, gebeurt er iets groots. De hemel scheurt open, men hoort de stem van de Vader en de Heilige Geest daalt in een zichtbare gedaante over Jezus neer. Het is een manifestatie van het mysterie van de Heilige Drie-eenheid. Maar waarom vond dit visioen plaats op het ogenblik dat Jezus wordt gedoopt?
De verklaring is gelegen in het doel waarvoor Jezus naar Johannes gaat om door hem te worden gedoopt. Johannes preekt een doopsel van bekering. Jezus ontvangt dit teken van berouw samen met zovelen die bij Johannes samenstromen. Aanvankelijk probeert Johannes Hem tegen te houden, maar Jezus dringt aan. En dit aandringen laat zijn bedoeling zien: Hij wil solidair zijn met de zondaars. Hij wil zijn waar zij zijn. Hetzelfde wordt door de apostel Paulus in een ander taalgebruik tot uitdrukking gebracht: “Hem die geen zonde heeft gekend, heeft God voor ons tot zonde gemaakt” (2 Kor 5, 21).
Juist op dit ogenblik van intense solidariteit met de zondaars heeft de overweldigende trinitaire openbaring plaats. De stem van de Vader weerklinkt luid uit de hemel en verkondigt: “Gij zijt mijn Zoon, de Welbeminde, in U heb Ik mijn welbehagen gesteld”. Wij moeten begrijpen dat wat de Vader behaagt, nu juist gelegen is in de wil van de Zoon solidair te zijn met de zondaars. Op deze wijze openbaart Hij zich als Zoon van deze Vader, de Vader die “de wereld zozeer heeft liefgehad dat Hij zijn eniggeboren Zoon heeft gegeven” (Joh 3, 16). Op hetzelfde ogenblik verschijnt de Geest als een duif en daalt neer op de Zoon. Daardoor krijgt geheel het onverwachte tafereel een zekere goedkeuring en machtiging.
Aan dit tafereel werd door de eeuwenlange voorbereiding in de geschiedenis van Israel vorm gegeven door de Geest “die gesproken heeft door de profeten”, zoals wij belijden in het Credo. Dezelfde Geest is tegenwoordig bij toehoorders: Hij opent hun geest voor een nog dieper begrip van het gebeurde. Dezelfde Geest heeft Jezus begeleid op ieder ogenblik van zijn aards bestaan en al zijn daden bezegeld als openbaringen van de Vader. Wij kunnen dus luisteren naar de tekst van deze dag uit de profeet Jesaja als een uitbreiding van de woorden van de Vader in het hart van Jezus: “Gij zijt mijn Zoon, de Welbeminde”. Hun liefdesdialoog gaat verder: “Gij zijt mijn uitverkorene in wie Ik behagen schep: mijn geest stort Ik over U uit... Ik, de Heer, roep U in gerechtigheid, Ik neem U bij de hand en waak over U en maak U voor de mensen tot het teken van mijn verbond en tot een licht voor de volken”.