Katholiek Bommelerwaard

Alem • Ammerzoden • Hedel • Heerewaarden • Hurwenen • Kerkdriel • Rossum • Velddriel • Zaltbommel







link naar de RSS Feed van de laatste nieuwsberichten meld deze pagina op Twitter meld deze pagina op Facebook

Struikelstenen in Rossum

Om je Joodse buren niet te vergeten...

gepubliceerd: vrijdag, 11 april 2014

Een spreker komt naar voren in het dorpshuis de Parel te Rossum: “ik ben de enige die hier niet staat uit hoofde van een functie. Ik sta hier dankzij de ander die mij tegemoet kwam. Dankzij mensen die hun gevoel en geweten volgden. Daarom sta ik hier.” De Joodse Louis Stranders is een broer van omge­brachte vijfjarige Greetje Stranders.

Wij moesten worden ausgerotted. Maar we zijn er nog. Ook zijn vader overleefde het. Maar op de plaats van mijn hart zit voortaan een groot gat. Degene die dood moesten in het concentratie­kamp waren beter af. Er klinkt nu een oorver­dovende stilte van angst, weemoed en verdriet. Het maakte het leven ook na de oorlog tot een eenzame tocht. Ontsnapt aan de dood vonden heel wat Joodse mensen autoch­tonen in hun nette huis. En was je eens onderdoken met een schuilnaam, dan kreeg je als jood ook na de oorlog na veel geharrewar. Bureau­cratie zonder therapie van de staat, laat staan mededogen of begrip.

Negen herdenking­stenen met de namen erop zijn donderdag 10 april geplaatst. Ze liggen voor de huizen van de negen joodse inwoners uit Rossum die werden weggevoerd. “Waarom heb ik gewoon staan toekijken, toen dat groene busje één van de joodse gezinnen kwam halen?” De joodse moeder zei nog tegen de toeschouwers op de dijk: “het lijkt wel op een kermis zoveel bekijks”. Je hoorde wat vertellen in het dorp, dat was nieuws en je ging kijken. Zo ging het. Achteraf komt er een ander besef. En je luistert nogmaals naar die woorden die naklinken: “het lijkt hier wel op een kermis...”.

Struikelstenen in RossumEén van de Joodse kinderen uit Rossum zou verraden zijn door een politieman. En de slager uit Rossum was niet meer. Waarom werd oogluikend toegestaan, dat mensen werden uitgerangeerd. De toegang tot openbare gelegenheden werd ontzegd. Je beroep uitoefenen dat kon je op je buik schrijven. Laat naar buiten? Nee voor jou kwam er een avondklok. En er moest extra geld betaald worden door niet Ariërs om een paspoort te krijgen. Maar “gelukkig” kreeg je een extra aantekening dàt je betaald had: getekend voor het leven.

Waarom moest je buurmeisje waar je mee speelde, Greetje Stranders, van bijna 5 jaar, samen met haar opa en oma meegenomen. Waarom Josine van 13 jaar en haar broertjes Emile van 9 en de vijfjarige Silo van Gelder? Hun huis stond op de Maasdijk, nummer 70. Ineens weggevoerd door de Duitsers om in Sobibor te worden overgeleverd aan de vergetelheid. Iemand zei dat hij Silo nog eens heel hard had horen huilen toen hij een prik kreeg bij de dokter. Wat zou hij daarna allemaal hebben moeten doorstaan, een kind van vijf. Je naam zou moeten worden vergeten, machinaal uitgewist. Maar hun namen schreeuwen nu als nooit tevoren, gekerfd in de Rossumse grond.

Struikelstenen in Rossum“Stenen van schaamte”, noemde burge­meester Prick ze. Stenen die verwijzen naar het feit, dat wij waakzaam dienen te zijn. Het gaat om mensenrechten en discriminatie, ook nu. Ook nu zeggen wij zo makkelijk: als jij zo handelt, hoor jij er niet bij. In wandelgangen hoor je gefluister. Maar niet openbaar, daar is het duister. Sia Mozes nauw verbonden met de Bommelse stichting Mikwe gaf aan wij dienen te struikelen om waakzaam te blijven. Met hoofd en hart zal je je buigen om de namen te lezen.

Er zijn al 43 duizend stenen gelegd in verschillende landen. Het project “stolpersteine” is een initiatief van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Meerdere kinderen van de basis­school de Bogerd in Rossum hebben heel krachtig verwoord wat het met hen doet: “De Joden zijn nog steeds in onze gedachten Wat veel verdriet, oorlog nooit meer! Een ander zei: “Nog een keer, dan doe doen we ‘t niet meer. Spelen we verstoppertje voor de Duitsers, voor het leven dat ze je niet geven...”

Pastor Stefan Schevers

Foto's

De Stolpersteine bevinden zich aan de Maastraat 70, de Koningstraat 8 en Koningstraat 9 te Rossum.

6 Stolpersteine / struikelstenen in Rossum 1 Stolperstein / struikelsteen in Rossum 2 Stolpersteine / struikelstenen in Rossum

Op de stenen staat:

Hier woonde
Abraham David van Gelder
Geboren 1901
Gedeporteerd 1943
Uit Vught
Vermoord 9-7-1943
Sobibor
Hier woonde
Josina Elize van Gelder
Geboren 1930
Gedeporteerd 1943
Uit Vught
Vermoord 11-6-1943
Sobibor
Hier woonde
Emile Abraham van Gelder
Geboren 1934
Gedeporteerd 1943
Uit Vught
Vermoord 11-6-1943
Sobibor
Hier woonde
Silo Rozinus van Gelder
Geboren 1934
Gedeporteerd 1943
Uit Vught
Vermoord 11-6-1943
Sobibor
Hier woonde
Hester van Gelder-Mozes
Geboren 1906
Gedeporteerd 1943
Uit Vught
Vermoord 11-6-1943
Sobibor
Hier woonde
Jacoba Mozes
Geboren 1872
Gedeporteerd 1943
Uit Vught
Vermoord 14-5-1943
Sobibor
Hier woonde
Margaretha Carla Stranders
Geboren 1838
Gedeporteerd 1943
Vught
Vermoord 21-5-1943
Sobibor
Hier woonde
Louis Stranders
Geboren 1879
Gedeporteerd 9-4-1943
Uit Vught
Vermoord 14-5-1943
Sobibor
Hier woonde
Margaretha Stranders-Hendrix
Geboren 1877
Gedeporteerd 9-4-1943
Uit Vught
Vermoord 14-5-1943
Sobibor




 

 

Home

Nieuws

Agenda

Contact

Ik wil

 

Mijn kindje laten dopen
De Eerste H. Communie
Het H. Vormsel
Trouwen
Biechten
Ziekencommunie
Ziekenzalving
Uitvaart regelen
Misintentie opgeven
Meehelpen in de parochie
Inschrijven in de parochie
Adreswijziging doorgeven
Doneren
Een kerk gebruiken

Ik zoek

 

Adressen
Jeugdactiviteiten
Gezinsviering
Parochieblad
Kinderpagina
Catechese
Alphacursus
Koor
Begraafplaats
Misboekje
Op Trefwoord

Vieringen

 

Alle vieringen
Alem
Ammerzoden
Hedel
Kerkdriel
Rossum
Velddriel
Zaltbommel
Doopvieringen
Eerste H. Communie
Vormselvieringen
Ouderenvieringen
Oecum. vieringen
Intenties
Vaste vieringen

Sacrament

 

Doop
Eerste H. Communie
Vormsel
Biecht
Huwelijk
Ziekenzalving
Uitvaart

Algemeen

 

Geschiedenis
Franciscus
Pastoraal team
Bestuur
Pastoraatsgroep
Parochieblad
Adressen
Documenten
Tarieven
Veelgestelde vragen
Links
Sociale media
Disclaimer